İki Farklı Sistem Paradigması
İş süreçlerinde kullanılan dijital sistemler, davranış karakteristikleri açısından temelden farklı iki kategoriye ayrılır. Bu ayrımı anlamak, hangi süreçlerde ne tür sistemlerin kullanılacağını belirlemek için zorunludur.
Deterministik Sistem Nedir?
Aynı koşullar altında her zaman aynı sonucu üreten sistemlerdir.
Davranış Örüntüsü:
Girdi: Sipariş tutarı = 600 TL
Kural: 500 TL üzeri siparişlere ücretsiz kargo
Çıktı: Ücretsiz kargo (her zaman)
Bu davranış değişmez. Kural değişmediği sürece sonuç kesindir.
Karakteristikler:
Olasılıksal Model Nedir?
İstatistiksel tahmine dayalı, belirli bir güven aralığında sonuç üreten sistemlerdir.
Davranış Örüntüsü:
Girdi: Müşteri davranış verileri
Model: Terk olasılığı tahmini
Çıktı: Bu müşterinin terk etme olasılığı %67 (%60-%74 güven aralığı)
Bu sonuç kesin değildir. Müşteri gerçekten terk edebilir veya etmeyebilir.
Karakteristikler:
Operasyonel Tercih Kriterleri
Deterministik tercih edilmeli:
Olasılıksal uygun olabilir:
Hibrit Yaklaşım
Birçok sistemde iki paradigma birlikte kullanılır. Olasılıksal model bir skor üretir, deterministik kural bu skora göre aksiyon belirler.
Örnek: Müşteri terk skoru > 0.7 ise, müşteri hizmetleri ekibine bildirim gönder (deterministik)
Bu kombinasyon, modelin esnekliğini kuralların öngörülebilirliğiyle birleştirir.
Bu ayrımın yapay zekadan gerçekçi olmayan beklentilere nasıl yol açtığı için Yapay Zeka İş Süreçlerinde Ne Değildir? yazısı, karar destek sistemlerindeki somut rolü içinse Karar Destek Sistemlerinde Yapay Zekanın Rolü yazısı faydalı olabilir.
Bu konuda yardıma mı ihtiyacınız var?
Uzman ekibimizle iletişime geçin, projenizi birlikte değerlendirelim.