Karar Destek Sistemlerinde Yapay Zekanın Rolü

Güçlendirme Perspektifi

Yapay zekanın iş süreçlerindeki en sağlıklı konumu, karar destek katmanıdır. Bu yaklaşımda model, insan karar vericinin kapasitesini genişletir; yerine geçmez.

Karar Destek Modeli

Modelin Rolü:

İnsanın Rolü:

Neden Yerine Geçme Değil?

İşletmelerde alınan kararların çoğu, sadece veriye değil deneyime, sezgiye ve bağlama da bağlıdır.

Model: "Bu tedarikçinin risk skoru yüksek"
İnsan: "Bu tedarikçiyle 15 yıllık ilişkimiz var ve geçici bir likidite sorunu yaşıyorlar"

Model bağlamı göremez. İnsan, modelin sunduğu bilgiyi bağlamla birleştirerek karar verir.

Sorumluluk Sınırı Nasıl Belirlenir?

Net Tanım:
Model öneri sunar, insan karar verir ve sorumluluğu taşır.

Belirsiz Tanım:
"Sistem böyle karar verdi" denildiğinde, sorumluluk kimde? Bu belirsizlik, yasal ve etik açıdan kabul edilemez.

Uygulama Alanları

Operasyonel Kararlar:
Önceliklendirme, kaynak tahsisi, zamanlama. Model önerir, operatör onaylar veya değiştirir.

Stratejik Kararlar:
Pazar analizi, müşteri segmentasyonu, risk değerlendirmesi. Model veri sunar, yönetim strateji belirler.

Taktik Kararlar:
Kampanya hedefleme, stok yönetimi, fiyat optimizasyonu. Model hesaplar, ilgili birim uygular veya revize eder.

Her seviyede insan kontrolü ve son söz hakkı korunmalıdır.

İnsan denetiminin bu rolün neresinde durduğu için İnsan Denetimi Olmadan Çalışan Yapay Zeka Sistemlerinin Riskleri yazısı, kararları destekleyecek görünürlük altyapısı içinse İşletmeler İçin Raporlama Panosu Neden Gerekli? yazısı incelenebilir.